Biografie van Alan Lomax

vr 04/03/2011 - 15:03 De Amerikaanse musicoloog John Szwed schreef al eerder over de blues en over Miles Davis. Nu over “The man who recorded the World”. Over een andere musicoloog.

Wereldmuziek alan lomax john szwed the man who redorded the world etnomusicologie leadbelly rolling stones beatles muddy waters

Vader Lomax

In de marge van de concerten huldeconcerten rond Alan Lomax signaleren we nog de biografie die over hem zopas verscheen. Meestal kennen we Lomax wegens de enorme invloed die hij op de popmuziek uitoefende. Op de Rolling Stones door het enorme repertoire van Leadbelly en Muddy Waters dat hij van de vergetelheid redde. Op de Beatles door renaissance van de bluegrass. Op Bob Dylan door het ontdekken van de muzikant Woody Guthrie.

Al die heldendaden worden omstandig gedocumenteerd. Maar het boek is ook een grote mentaliteitsgeschiedenis. Wat vooral opvalt is het verschil in aanpak van ethomusicologie in de Verenigde Staten en hier. Hier in Europa houden de radiohuizen en de staat zich bezig met die discipline. Zij maken geen sterren. In de VS was het - hoe kan het anders - een vrij initiatief. Tijdens de grote depressie verloor de vader van Allan, John zijn inkomen. Met een opnameaparaat van de Library of Congres trok hij en zijn zoontje rond in het zuiden. Onder andere op zoek naar de muziek van de slaven. Die was verdwenen.

Leadbelly

Maar wat hij wel vond was de muziek van de gevangenen. De work songs van de chain gangs. Hij ontdekte ook uitzonderlijke talenten. Zoals Leadbelly. Een zanger die hij uit de gevangenis wist te krijgen en die hen voort op hun reizen zou begeleiden. Dat werd het inkomen van vader John. Hij hield lezingen aan de universiteiten en als bronmateriaal bracht hij Leadbelly mee. Die zong en nadien reed hij als chauffeur met de auto. Een echt feodale toestand lijkt het nu. Maar voor Leadbelly betekende het een inkomen. De partituren werden te koop aangeboden. Ze werden er beiden beter van.

Zoon Alan stapte ook in het vak en had het hart links. Als zeventienjarige vloog hij al de bak in bij een betoging. Tot diep in de jaren zeventig werd hij nauwlettend in het oog gehouden door de FBI en in volle heksenjacht van McCarthy na WO II verkoos hij te schuilen voor de storm in Engeland. Formeel werd hem nooit iets verweten.

Pionier

De verdienste van Lomax is enorm. Hij slaagde er in om met een neus voor het bijzondere, authentieke talenten te documenteren. Daarbij was hij een absoluut voorstander van de gelijkheid der culturen. Hij schreef de geschiedenis van de muziek in de Verenigde Staten. Daarbij is de marathonopname van de memoires van Jelly Roll Morton een enorm exploot. Onlangs verschenen ze nog op cd met een essay van - jawel - John Szwed. Al zijn werk werd bewaard en geconserveerd voor de toekomst en veel werd uitgegeven. Lomax was een man met een open geest, met zin voor het onbekende. Niet alleen in de VS, maar ook in Europa en Afrika.

Het boek van Szwed is vlot leesbaar, je gaat er door als het ware zelf mee aan het pionieren. Maar het lijdt wel aan een lichte dwang tot volledigheid. Sommige periodes worden bijna van uur tot uur gereconstrueerd. Dan denk je: schiet op!

[John Szwed "The man who recorded the world" a biography of Alan Lomax, William Heinemann, London 2010]