Op drie plekken in Diksmuide worden momenteel kunstwerken tentoongesteld van Joe English. Hij stierf als frontsoldaat tijdens Wereldoorlog I en was een voorvechter van de Vlaamse Beweging. Maar al vóór de grote oorlog ontpopte Joe English zich als getalenteerd kunstschilder, graficus en ontwerper voor het borduuratelier van zijn vader. Joe English ontwierp ook de grafzerk voor de Vlaamse gesneuvelden tijdens de oorlog.

De vzw "Joe English , kunstschilder" organiseert een tentoonstelling die de man belicht als kunstschilder (Galerie Montanus.5), als frontsoldaat (IJzertoren) en als ontwerper van textiel (Sint-Niklaaskerk). (Het Journaal, 2008)

In het voorjaar van 1998 ging in de Lakenhallen van Ieper het "In Flanders Fields Museum" open. Het museum heeft een permanente tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog en probeert met heel veel interactiviteit, filmpjes en getuigenissen de jongere generaties te boeien voor een thema dat vaak ver van hun bed lijkt. Lonk, de zomereditie van het cultuurprogramma Link, brengt een bezoek aan het museum. (Canvas, Lonk, 1998)

Tijdens de eerste Wereldoorlog waagden niet enkel blanke jongens hun leven aan het front. Omdat Frankrijk en het Britse rijk destijds ook de belangrijkste koloniale machten waren, vochten ook andere nationaliteiten mee. In bijna elke Franse of Britse kolonie werden manschappen gerecruteerd. In totaal lagen zo'n 50 verschillende culturen naast elkaar in de loopgraven, van Indianen tot Chinezen en Afrikanen. (Het Journaal, 2008)

[De tentoonstelling "Mens Cultuur Oorlog" in het Flanders Fields Museum in Ieper, 2008]

Het IJzerbedevaartcomité lanceerde enkele maanden geleden een oproep om schroot uit de beide oorlogen ter beschikking te stellen om er een kunstwerk voor de vrede mee te maken. De respons was massaal. Niet minder dan tien ton oorlogsafval werd verzameld. Zanger en kunstenaar Willem Vermandere geeft nu advies bij het persen van het schroot. Twee uit oorlogsschroot geperste blokken vinden nadien een plaats nabij de IJzertoren in Diksmuide. (Het Journaal, 2005)

Sommige soldaten hanteerden tijdens de Eerste Wereldoorlog het penseel in plaats van het geweer. Meestal schilderden ze in opdracht van de legerleiding maar vaak waren het ook amateurs die schilderden. Opvallend genoeg werd er maar weinig echte oorlogsgruwel geschilderd, maar veeleer oorlogslandschappen, portretten en het dagelijkse leven aan het front. (Link, 1999)

[De tentoonstelling "Schilders aan het Belgische front, 1914-1918. Het front in kleur" liep in 1999 in de Galerie van het Gemeentekrediet, Passage 44, Brussel]

Elk jaar krijgt het "In Flanders Fields Museum" in Ieper een kunstenaar op bezoek die zich laat inspireren door de oorlogsthematiek. Dit jaar is dat de Belgische kunstenares Berlinde De Bruyckere. (Link, 2000)

Stefan Brijs wilde niet voor altijd bekend staan als de schrijver van "De Engelenmaker". Daar hoeft hij niet bang voor te zijn met zijn nieuwe, ambitieuze roman over de Eerste Wereldoorlog. In  "Post voor Mevrouw Bromley" volgt Brijs de lotgevallen van een Engelse jongeman die moet gaan vechten in de Grote Oorlog.

Johan De Haes sprak met de schrijver.

["Post voor Mevrouw Bromley" - Stefan Brijs. Uitgeverij Atlas, 2011]

Striptekenaar Ivan Adriaenssens is sinds enkele jaren gebeten door de microbe van de Eerste Wereldoorlog. Zo erg dat hij er een strip over maakte.

(De Zevende Dag)

De Vlaamse schrijver Erwin Mortier heeft een nieuwe roman uit, "Godenslaap". Hij praat erover bij Phara en Lieven. Later krijgt Mortier voor "Godenslaap" de AKO-literatuurprijs 2009. Juryvoorzitter Guy Verhofstadt zei dat de jury gekozen had voor "het boek dat een grote tragedie beschrijft, een boek dat geschreven is in een overweldigende en overrompelende taal". (Canvas, Phara, 2008)

["Godenslaap" - Erwin Mortier. De Bezige Bij, 2008]

In 2002 publiceerde Tom Lanoye al de bloemlezing "Niemands Land" met bewerkte gedichten van de War Poets, soldaten die de verschrikkingen van de Groote Oorlog in gedichten omzetten.

Nu brengt Lanoye een nieuwe bundel uit, "Overkant", met vertaalde poëzie van modernistische schrijvers als Majakovski, Apollinaire en Marinetti. Hun dichtsels zijn een aanval op de taal zelf, zoals ook het bestaan, het wezen van de mens, totaal ontregeld is. Alles moet kapot. (Canvas, Republica, 2004)

["Overkant" - Tom Lanoye. Prometheus, 2004]

Philip Vanoutrive is freelance journalist en fotograaf. In zijn boek ‘De Allerlaatste getuigen van WOI’ vertellen meer dan 40 hoogbejaarde mensen over hun kinderjaren tijdens de Eerste Wereldoorlog.

["De allerlaatste getuigen van WOI", Philip Vanoutrive, Uitgeverij Lannoo]

Staf Schoeters kreeg in 1998 de Hercule Poirot Prijs voor de historische intrigeroman ‘ De Schaduw van de Adelaar’. In zijn boek ‘ De Grote oorlog’ vertelt hij het verhaal van de oorlog aan de hand van de vaak zeer mooie en dramatische gedenkplaatsen in België.

["De Grote Oorlog. Toen en nu. W.O.I in monumenten en begraafplaatsen", Staf Schoeters, Uitgeverij Davidsfonds]

Siegfried Debaeke van Uitgeverij De Klaproos (gespecialiseerd in WOI) leidt de lezer in zijn boek ‘Oud Ijzer’ mee naar de slagvelden aan de Ijjzer en rond Ieper vlak na de oorlog. Het landschap was totaal verwoesteen de frontstreek lag bedolven onder oud ijzer en miljoenen niet-ontplofte granaten …

["Oud Yzer. De frontstreek bedolven onder levensgevaarlijke oorlogsmunitie", Siegfried Debaeke, Uitgeverij De Klaproos]

Journaliste en scenariste Gaea Schoeters schreef al kortverhalen en het reisboek ‘Meisjes, Moslims & Motoren’. In de roman ‘ Diggers’ verlegt ze de grenzen van het trillergenre. Het is een verhaal dat graaft in de geschiedenis van Flanders Field en flirt met de Groote Oorlog.

["Diggers. Een kleine Groote Oorlog", Gaea Schoeters, Uitgeverij Manteau, 2011]

Tekenaar en scenarist Petrus Adriaenssens vertelt in de graphic novel ‘ Afspraak in Nieuwpoort’ het verhaal van een Belgische, Franse en Engelse soldaat die elkaar leren kennen aan het front. Ze spreken af elkaar opnieuw te ontmoeten in 1924. Tenminste, als ze de oorlog overleven…

["Afspraak in Nieuwpoort", Ivan Petrus Adriaenssens, Uitgeverij Lannoo, 2011]

Jacques Tardi wordt beschouwd als één van de belangrijkste vernieuwers van wat we nu graphic novel noemen. De tekenaar is zeer herkenbaar qua stijl en thema's. Zwart-wit en helder van lijn, grauw van sfeer. Tardi heeft een fascinatie voor de 19e eeuw, de tijd van de uitvindingen à la Verne, en voor de Eerste Wereldoorlog.

Maar de man maakt niet enkel beeldverhalen. Hij heeft ook verschillende boeken van Céline geïllustreerd, hoewel er slechts één ervan in het Nederlands is verschenen: "Voyage au bout de la nuit" of "Reis naar het einde van de nacht". (VRT Archief, Eiland, 1989)

["Reis naar het einde van de nacht", Jacques Tardi. Uitgeverij Van Oorschot, verschenen in vertaling: 2004]

"Europa Europa! Over de dichters van de Grote Oorlog" van auteur Geert Buelens is onderscheiden met de ABN AMRO Bank Prijs voor Beste Non-Fictie Boek 2008. De onderscheiding is goed voor een geldprijs van 12.500 euro en een oorkonde. De jury looft het boek van Geert Buelens voor "de verrassende opbouw en prachtige taal waarmee Buelens de lezer op sleeptouw neemt".

"Europa Europa! Over de dichters van de Grote Oorlog" is een studie over de gevolgen van de oorlogservaringen van dichters voor de ontwikkelingen in de Europese poëzie, tijdens en na WO I. (Het Journaal, 2009)

['Europa Europa! Geert Buelens, J.M.Meulenhoff 2008]

Marcel Loncke was een van de eerste slachtoffers van de slag om de IJzer tijdens de Eerste Wereldoorlog. Tijdens zijn drie maanden aan het front schreef Marcel verschillende brieven naar zijn familie. In 1989 worden de brieven van Marcel Loncke gepubliceerd onder de titel "Met het hoofd naar de brug van Schoorbakke". Naast de brieven staan in het boek ook beschouwingen door zijn zusters en getuigenissen. Het boek geeft een verhelderend beeld van de beginmaanden van de 'Grote Oorlog'. (VRT Archief, Het Journaal, 1989)

Tony De Bruyne schreef een boek over de specifieke soldatentaal uit de Eerste Wereldoorlog. Het boek is een verklarend woordenboek geworden met  veel Vlaamse gezegden, termen en uitdrukkingen die ontstonden in de periode van de oorlog. Vaak verbasterden soldaten Franse of Engelse woorden die ze niet kenden tot een nieuw Nederlands woord. (VRT Archief, Het Journaal, 1994)

["Soldatentaal 1914-1918" van De Bruyne Tony, 1994, Uitgeverij Emiel Decock]

"Vlamingen hebben wel littekens, maar geen geheugen" volgens Tom Lanoye. Zeker niet als het gaat om een oorlog die zo lang geleden is als de Eerste. In het kader van de beeldende kunstententoonstelling "Lost Past" verzamelde Tom Lanoye een reeks gedichten van de Engelse War Poets die de gruwelen van het mosterdgas en de loopgraven in poëzie vereeuwigen.

De bloemlezing "Niemandsland" is een bewerking van die oorlogslyriek naar Vlaamse bodem. Tom Lanoye geeft Vlaanderen de literaire herinnering aan een tijd die niet licht vergeten mag worden. De foto's in "Niemandsland" zijn van Michiel Hendryckx. De vormgeving en tekeningen zijn van Dooreman. (Canvas, Voetzoeker, 2002)

["Niemandsland, Gedichten uit de Groote oorlog" - Tom Lanoye. Prometheus, 2002]

De verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog hebben in de eigen vaderlandse literatuur weinig sporen nagelaten. In de Engelse literatuur daarentegen zijn de zogenaamde War Poets sterke getuigen van het desastreuze Europese slagveld. "Niemandsland" is Tom Lanoyes bloemlezing van bewerkte oorlogsgedichten uit die tijd met - uiteraard - zijn stijl, stem en obsessies. (Canvas, Terzake, 2002)

["Niemandsland, Gedichten uit de Groote oorlog" - Tom Lanoye. Prometheus, 2002]

03.04.2005 - In het kader van de Literaire Lente las Jos Geysels "Grijze zielen" van Philippe Claudel. Een gesprek met Frieda Van Wijck.

["Grijze zielen" - Philippe Claudel. De Bezige Bij, 2004.]

Geert Buelens staat met twee boeken op de Boekenbeurs. "Het lijf in slijk geplant" is een bloemlezing van poëzie uit de Eerste Wereldoorlog. Voor Buelens zijn die gedichten de blogs van die tijd: ze geven prachtig weer wat mensen toen voelden, vreesden en verafschuwden. In het tweede boek, "Europa, Europa!", belicht Buelens hoe bekende auteurs en dichters diezelfde Groote Oorlog hebben beleefd. Hij staat stil bij de rol die cultuur speelde in oorlogspropaganda, nationalisme en revolutie. (Canvas, Iets Met Boeken, 2008)

["Het lijf in slijk geplant" - Geert Buelens. Standaard Uitgeverij, 2008]

["Europa, Europa!" - Geert Buelens. Uitgeverij J.M.Meulenhoff, 2008]

Erwin Mortier was de gedoodverfde winnaar van deze editie van de AKO Literatuurprijs. Toch hield Mortier het hoofd koel tot de verlossende woorden weerklonken van juryvoorzitter Guy Verhofstadt.

In "Godenslaap" blikt een oude vrouw terug op haar kinderjaren, de liefdes die ze heeft gekend en de jaren van de Eerste Wereldoorlog die ze met haar moeder en haar broer in Frankrijk doorbracht. Het boek is geschreven in een beeldrijke taal die fel contrasteert met de gruwel van de oorlog. (Het Journaal, 2009)

["Godenslaap" - Erwin Mortier. De Bezige Bij, 2008]

Op maandag 10 oktober 2011 starten in Vlaanderen de opnames voor de prestigieuze WO I-serie Parade’s End, een productie van de BBC en Home Box Office (HBO) Miniseries. VRT is coproducent.

Clemens De Landtsheer, secretaris van het IJzerbedevaartcomité, maakte na de Eerste Wereldoorlog een lange documentaire over de oorlog. "Met onze jongens aan den IJzer" werd voor het eerst vertoond in november 1928.

De film werd gelanceerd als een neutrale documentaire, maar was dat zeker niet. Het was een politiek pamflet van De Landtsheer en het IJzerbedevaartcomité als propaganda voor de Vlaamse beweging. In de periode van 1928 tot 1940 werd de film in heel Vlaanderen vertoond. De inkomsten uit de vertoningen hielpen bij de bouw van de IJzertoren.

"Met Onze Jongens aan den IJzer" werd in 2008 - bij de negentigste verjaardag van de Eerste Wereldoorlog - heruitgebracht op DVD en uitgezonden op Canvas+ mét daarbij een commentaarstem die een kritische blik biedt op de film.

["Met onze jongens aan den IJzer", Uitgegeven als Filmarchief dvd, 2008]

22.10.2009 - Vijf maanden nadat "Das Weisse Band" de Gouden Palm won op het filmfestival van Cannes, speelt de film nu ook in de Belgische bioscopen. Het is een historische thriller in strenge zwart-wit beelden van de Oostenrijkse regisseur Michael Haneke. Hij gaat op zoek naar de oorzaken van het fascisme in Duitsland.

De film speelt zich af net voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in een rustig prostestants Duits boerendorp waar notabelen de gemeenschap in hun greep houden. De jongeren in het dorp proberen een eigen orde te stellen tegenover de verkrampte burgerorde. Een aantal mysterieuze gebeurtenissen die steeds meer neigen naar rituele straffen doen het dorp opschrikken.

Filmrecensent Ben Van Alboom bespreekt de film in Babel.

[Das Weisse Band, regie van Michael Haneke, met o.a.Susanne Lothar, Ulrich Tukur, Christian Friedel en Ernst Jacobi, 2009 - speelt vanaf 21 oktober 2009 in de Belgische bioscopen]

25.05.2009 - De Oostenrijkse cineast Michael Haneke heeft op het Filmfestival van Cannes de Gouden Palm voor beste langspeelfilm gewonnen . Hij won de hoofdprijs met zijn film "Das weisse Band". Charlotte Gainsbourg werd uitgeroepen tot beste actrice en de Oostenrijkse acteur Christoph Waltz kreeg de prijs voor beste acteur voor zijn rol in "Inglourious basterds" van Quentin Tarantino. Alain Resnais (Hiroshima mon amour) werd bekroond voor zijn hele oeuvre.

Michael Haneke gold als een van de outsiders voor de Gouden Palm. Hij nam het in de competitie met "Das weisse Band" op tegen onder anderen Quentin Tarantino (Inglourious basterds), Pedro Almodovar (Los abrazos rotos) en Jane Campion (Bright star). "Das weisse Band" is een oorlogsdrama dat zich afspeelt in een Duits boerendorp in de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog.

Eén van de aangrijpendste composities over de Eerste Wereldoorlog is het “War Requiem” van Benjamin Britten. Hij inspireerde zich op de dodenmis en op teksten van de oorlogsdichter Wilfried Owen, die zelf nog juist voor de wapenstilstand in november 1918 sneuvelde. Bij de zeventigste verjaardag van de wapenstilstand 1918 voerde het Filharmonisch Orkest van de BRT in Diksmuide dit grote werk uit.

Muzikant Bram Vermeulen heeft iets met de Eerste Wereldoorlog. Zijn passie voor Den Grooten Oorlog bleef niet onopgemerkt. Bram Vermeulen sprak er eerder al vrijuit over, bijvoorbeeld in zijn eigen televisieprogramma "Duizend bommen en granaten" (RVU). De zanger besloot een speciaal programma te maken over Den Grooten Oorlog. Hieruit is de cd Oorlog aan den Oorlog voortgekomen. (Link, 2000)

["Oorlog aan den Oorlog", Bram Vermeulen, 2000, Virgin]

Een pareltje uit het VRT-archief: een documentaire over de showbusiness tussen 1910 en 1920. Cabaret, ballet, musical, theater, het komt er allemaal in voor. Uiteraard is de invloed van de oorlog groot.

Een pareltje uit het VRT-archief: een documentaire over de showbusiness tussen 1910 en 1920. Cabaret, ballet, musical, theater, het komt er allemaal in voor. Uiteraard is de invloed van de oorlog groot.

Op 24 maart 1979 gaat "Oh What a Lovely War" in première bij Theater Arena in Gent met ondermeer Roger Bolders, Jakob Beks, Suzanne Juchtmans en Linda Lepomme. Het is een stuk van de Britse theatergrootheid Joan Littlewood. Zij maakte In 1963 met "Oh, What a Lovely War" een satire op de Eerste Wereldoorlog. Het programma "Dag aan Dag" toont drie scènes uit die productie. (Dag Aan Dag, 1979)

Guy Cassiers regisseert de prestigieuze theaterversie van "De Man zonder Eigenschappen" van Robert Musil. Het is een filosofisch-politieke satire gesitueerd in de Weense hofkringen vlak voor de Eerste Wereldoorlog.

De Rode Loper was op de try-out in de Antwerpse Bourlaschouwburg.

Stand-up comedian Wouter Deprez laat zich deze week van een heel andere kant zien. voor het Radio 1-programma Joos maakt hij een reportagereeks over de Eerste Wereldoorlog.

De Eerste Wereldoorlog nadert zijn honderdste verjaardag en dat wordt uiteraard herdacht op gepaste wijze. Auteur Erwin Mortier zet zijn schouders onder GoneWest. Dit grote cultuurproject omvat allerlei initiatieven en evenementen. Een van de centrale doelstellingen is om een lijst op te stellen met alle gesneuvelden op Belgisch grondgebied. Maar zo een verzameling van te vroeg beëindigde levensverhalen is dan op zich ook weer inspirerend voor een auteur.

In augustus 1914 staken Duitse troepen Leuven in brand als vergelding voor een vermeende aanslag. Het oude centrum werd bijna volledig verwoest, wat overbleef was enkel een smeulende vlakte. Na de oorlog werd de universiteitsstad volledig heropgebouwd met Amerikaans geld. Eén van de bekendste voorbeelden hiervan is de nieuwe universiteitsbibliotheek. Het journaal liet zich rondleiden in het Leuvense decor door de Vlaamse bouwmeester Marcel Smets. (Het Journaal, 2008)

In 1915 kreeg frontsoldaat Karel Blesseel een fototoestel van zijn broer in Parijs. Zo'n camera was toen eerder een uitzondering. Karel nam foto's van honderden soldaten aan het front. Die waren maar al te blij met een souvenir dat ze naar hun familie konden opsturen. (Terloops, 1978)

Robert Fisk heeft er een indrukwekkende carrière als buitenlands journalist opzitten. De Brit werd zeven keer ’International journalist of the Year’ en is één van de weinige Westerse journalisten die ooit Osama Bin Laden interviewde.

Sinds 1 juli 1928 klinkt onder de Menenpoort in Ieper elke avond om klokslag acht uur de Last Post. De Last Post Association staat in voor deze dagelijkse plechtigheden. Nu worden deze vrijwilligers zelf geëerd en wel met de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Vrijwilliger 2008. (februari 2009)

De naam Margaretha Geertruida (Griet) Zelle zal u misschien niet zoveel zeggen. Haar artiestennaam Mata Hari doet ongetwijfeld wél een belletje rinkelen. Mata Hari was een Nederlandse exotische danseres die tijdens de Eerste Wereldoorlog als dubbelspionne zou gewerkt hebben. Ze maakte handig gebruik van haar verleidingskunsten om militaire geheimen van haar vele geliefden te ontfutselen.

Maar in 1917 werd Mata Hari ontmaskerd en gefusilleerd door de Fransen op beschuldiging van hoogverraad wegens spionage voor de Duitsers. Maar of Mata Hari nu écht een spionne was, is nog altijd niet uitgeklaard. (Puur Cultuur, 1981)